ظفرله ، سئوينج له ؛ بايرامينيز موبارك

« به عقیده ترکها و اجداد آنها، هستی از سه عنصر آتش،باد وخاک پدید آمده است. در بین مردم آذربایجان چهارشنبه های آخر سال به ترتیب با اسامی چهار عنصر طبیعی مشخص شده است که عبارتند از: سو چرشنبه سی" (چهارشنبه آب) ، "اود چرشنبه سی" (چهارشنبه آتش) ، "یئل چرشنبه سی" (چهارشنبه باد) و "توپراق چرشنبه سی" (چهارشنبه خاک) ...

به باور و اعتقاد نیاکان ما، "یئل، اود و سو" به مهمانی توپراق می روند و در معبد توپراق جمع می شوند و روزهای سخت، زمستانی را که توام با قحطی و فلاکت و سختی بوده است بر  او عرضه می دارند و الهه توپراق را به بیداری دعوت می کنند و این چهار الهه دست در دست همدیگر با خواندن این شعر:

   سو گلدی ها، اود گلدی ها، یئل گلدی         تزه عؤمور – تزه تاخیل ایل گلدی

انگرد

هرگز نميرد آنكه دلش زنده شده به عشق . . .

    « اوستاد بارز ، وفات ائتدي »

بوگون صوبح چاغي( 24/8/1390 ) " اوستاد عباس بارز " ، آذربايجانين نهنگ شاعيري ، اهر شهرينين خسته خاناسيندا دوخسان ياشيندا ، دونياسين ده ييشدي .  بو ضايعه ني ،   بوتون آذربايجان   شعر و ادب هوس كارلارينا و اوزلليكله سايين عايله سينه تسليت دئييرم . باشينيز ساغ اولسون . انشا ا... ياخين گله جكده بو آدليم شاعيرين حيات و ياراديجيليغينا درين شكيلده باخاجاغيق . بو شعري اوز اوستاديمين رثاسيندا ، ائله بوگون يازميشام :                                           

                      " غم شاعيري"

سن سيز باتيبدي ياسه، ميخانه غملي غملي

غم غصه دن جالاندي ، پيمانه غملي غملي

شام سوندو ؛ صوبح آچيلدي قانلي سحر چاغيندا

اود توتدو حسرتيندن ، پروانه غملي غملي

غم شاعيري يارانميش ، غمدن ايراق اولانماز

اولموش بلالي عومرو ، افسانه غملي غملي

بيت الحزن اولوبدور ، محفيل لر ايندي سن سيز

قاره گئييب سيزيلدار ، كاشانه غملي غملي

بير تور چكيبدي غمدن ، قان ياش توكوب اييلدر ؛

"ياسلي ساوالان " اولموش  ، غمخانه غملي غملي

ماتمده « ائل داياقي » ، گئت ميش اونون داياقي

شربت اولوب داي آغي ، پيمانه غملي غملي

هر كيم ائشيددي دوندو ، بو فاجعه اوجوندان

ديوانه غملي غملي ، فرزانه غملي غملي

باخ كي قيامت ائتميش ، شعر و غزل ده "بارز "

شاعيرلرين جمعينده دوردانه ؛ غملي غملي

هر بيتي بير صنم تك ، ناز ايله دفترينده

هر بير ورق اولوبدور بتخانه غملي غملي

ايللر اوتر كي بيرده ، بارز كيمي ضييالي

شعر و ادب ده گلسين ، ايمكانه غملي غملي

جننت ده يئر توتوبدور ، پير و مرادين " انباز "

آخشام تفال ائتديم ، قرآنه غملي غملي

ساياچي سوزلري

بخشي از فولكلور مردم آذربايجان كه در اصطلاح عامه به «ساياچي سوزلري » معروف است عين و بازماندة سروده هاي مقدسي است كه مردم عهد «شامانيزم» در ستايش حيوانات اهلي ، خورشيد ، كوه ، زمين ، آب ، باران ، ستارگان ، گياهان و مانند آن سروده اند. آيين شامانيزم كه مردم ما قبل از تشرف به دين مبين اسلام ، مومن به آن بودند ؛ روي اصل طبيعت پرستي و احترام و ستايش به حيوانات ، عناصر و مظاهر سودرسان طبيعت بنياد نهاده شده است كه بعد از آمدن اسلام رنگ و بوي اسلاميت به خود گرفته است ...

« آتماز »

چوخ داش آتيلار ، هر آغاجين ميوه سي اولسا

ديوانه ده هئچ سروه  ، گولوم داشيني آتماز

نامردلره خرج ايله مه گل شعريني شاعير

البته كي زرگر چوله داشقاشيني آتماز

آس

نژاد پرستي ، آريا ئيسم و تبعات آن درایران

نژادپرستی واژه منفور و مجعولی است که در طول تاریخ اندک پیدایش خود باعث جنگ و خونریزی و از بین رفتن منابع عظیم نیروی انسانی و سرمایه های هنگفت بشریت شده است . این عقیده و منش نادرست و مذموم از جانب هر قومی مطرح و دامن زده شود امری ناپسند و در خور سرزنش است مقاله زیر به تبعات نژادپرستی و آریائیسم در دوره رژیم ستمشاهی پهلوی می پردازد : "نژاد پرستي ، آريا ئيسم و پان ايرانيسم ، ساخته دست نويسندگان و روشنفكران سرخورده ای است که با بهره گيري از این تفكر پوچ و غير علمي به تاريخ سازي و افسانه پردازيهاي آريا محورانه پرداخته و در اين راه از افسانه هاي فردوسي گرفته تا نظرات جعلي اروپائيان و حتي آيات مقدس قران سوء استفاده كردند و با تحقير و سركوب ايرانيان غير فارس عقده هاي رواني خود راتخليه کردند...

    اوْزان

   مراجعان محترم

از این به بعد ادامه سلسله مقالاتی که در دوهفته نامه گویای اهر درج می شد را باعنوان  جدید       «نگاهی اتیمولوژیک به اسامی کهن در قره داغ »     

قبل از درج آن در این وبلاگ در مجله " آفتاب آذربایجان " بخوانید . این مجله را می توانید از مطبوعاتی کیهان در اهر - آقای اعلم الهدا تهیه کنید . با تشکر

خونيه

·       ساوالان دا ؛ اوره ك دويونتولريم

« سوْرا گئت »

گئتمه دؤز ، صبر ائله بير دم ، سورا گئت

قوْي سينيخ كونلومه مرحم سورا گئت

بير آياخ ساخلا گولوم ، سويله نه دير تعجيلين

سني تانري بو قده ر ايله مه چم خم ، سورا گئت

بير كره كج باخيشينلا جانيما بير اود سال

حياتي من سئفيله ، ايله جهنم سورا گئت

سن اولاركن قوروموشدو گوزومون قان ياشي

گل بو ذيحجه ني سن ائتمه محرم ، سورا گئت

مين كره سن مني قورتاردين اولومده ن ، گوزه ليم

اولوره م ، بير داها عيسا كيمي وئر دم ، سورا گئت

منه بسدير اوْ آلا  گوزلريوون خاطره سي

باس مني باغرينا اي لبلري زمزم ، سورا گئت

« انباز » ين قوردوغو كاشانه ني ويران ائله دين

شان ليگي ائمه گينن ، شاعيره ماتم ، سورا گئت

       « اعلام پايان حيات سلسه مقالات « نظري بر نام ها در قره داغ » از سوي دو هفته نامة گويا »

دايلار

آغ بولاق

آللي

           (( كيم ليك ))

 اسكي بير كوتوكدن قالخان توستويم

قويلانيبدي كوله آتشيم منيم
گول آچيب سينمده قارا تيكانلار
سوواريب اونلاري گوز ياشيم منيم

تنتي سه‌ده قلم، تووشه‌مه‌ز سوزوم
آري‌يار حق‌ايله ناحقي گوزوم
سيللي‌ده‌ن قئزاريب ياناغيم اوزوم
درد و محنت اولوب سيرداشيم منيم

وطن تورپاغيندا يئرلي بير داشام
اولمازكي هر سئله سيرييم آشام
صنعت ميدانيندا چوخوندان باشام
قاريشماز هر باشا بو باشيم منيم

دوشمن وئرن بالي آجي بيلميشم
ديليمي باشيمين تاجي بيلميشم
وطن قئزلاريني باجي بيلميشم
آرخام كمگيمدي قارداشيم منيم

باشقا شعرلرده‌ن شعريم باج آلار
الهي قدرت‌دن دولوب گوج آلار
جهد ايله‌سم وطن شعري اوجالار
“انباز” ام زاي اولماز تلاشيم منيم

ورزقان

« غم دنيزي »

عؤمروم شوشه سي سينماقا بير طيلسيمه بتدي

هيجرينده بو كونلوم اوزولوب بير سيمه بتدي

سن امر ائله سن ، جان قويارام من قدمينده

عشقينده فدا اولماقا جانيم ، هيمه بتدي

هؤري بره

قره داغين  اوجاغيندا

كؤله دونمز  كوزون داغلار

اوبا اوبا ، اويماق اويماق

اوزولرمي سؤزون داغلار؟

ديزمار

حاشيه اي برزبان و ادبیات تركي آذربايجاني و قواعد نوشتاري آن

بخش اول

سايين شاعير، « چنگي » بي و اونون « اوجا داغلار » آدلي شعر چلنگينه ايتحاف

اولوسومون اوْجاغي دير

اوجا داغلار ،  اوجا داغلار

تورك ائليمين داياغي دير

اوجا داغلار ، اوجا داغلار

 جواب به رهگذر عزيز! وهم مسلكش ، مورخ گرانقدر

« قره داغ »

گول چيچكلي وطنيم ، اي گول عذاريم قره داغ

اوره گيم هم ديله ييم ، نازلي نيگاريم قره داغ

هوماي

كاسانا

(( سازيم ))

ظريف ال ‌لر سني يوْنوب ياراديب

قورقود د‌ه‌ده‌ميزين يادگاريسان

بير آدين قوپوزدي بير آدين سازدي

اينجه‌ليك كاني‌سان ائلين واريسان

« محبت سورگونو »

محمل آليب گئده نده ، ليلاني غملي غملي

مجنون سئفيل گزه ردي ، صحراني غملي غملي